CIC là phí gì? Định nghĩa và ý nghĩa trong vận tải biển
CIC là một trong những phụ phí thường gặp khi vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, đặc biệt trong hoạt động xuất nhập khẩu container quốc tế. Tuy xuất hiện khá phổ biến trên báo giá của hãng tàu, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ khoản phí này phát sinh do đâu và ảnh hưởng như thế nào đến tổng chi phí logistics. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng tìm hiểu chi tiết CIC là phí gì và những lưu ý quan trọng doanh nghiệp cần biết khi làm hàng xuất nhập khẩu.
CIC là phí gì?
Phí CIC — viết tắt của Container Imbalance Charge (hay còn gọi là Equipment Surcharge hoặc Equipment Imbalance Surcharge – EIS) — là phụ phí mất cân bằng container trong vận tải đường biển. Đây là khoản phí mà các hãng tàu thu nhằm bù đắp chi phí vận chuyển container rỗng từ nơi có dư thừa đến nơi đang thiếu hụt để phục vụ nhu cầu đóng hàng xuất khẩu.
Nói một cách đơn giản: khi bạn nhập hàng về Việt Nam, container sau khi dỡ hàng sẽ trở thành container rỗng. Thay vì chờ có hàng xuất để đóng lại, hãng tàu phải vận chuyển số container rỗng đó về các quốc gia đang cần — và chi phí phát sinh từ hành trình đó chính là phí CIC.

CIC là phí gì
Nguồn gốc và lý do phát sinh phí CIC
Để hiểu rõ vì sao phí CIC tồn tại, cần nhìn vào bức tranh toàn cảnh của thương mại quốc tế. Thế giới không có sự cân bằng hoàn hảo giữa xuất khẩu và nhập khẩu tại mọi quốc gia:
- Các nước nhập siêu như Việt Nam, Mỹ, các nước EU… nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu, dẫn đến tình trạng tồn đọng lượng lớn container rỗng sau mỗi chuyến hàng về.
- Các nước xuất siêu như Trung Quốc, Ấn Độ… liên tục cần container rỗng để đóng hàng xuất đi thế giới, trong khi lượng container rỗng tại nước họ lại luôn ở mức thiếu hụt.
Sự chênh lệch này tạo ra một dòng chảy một chiều: container đi từ nước xuất siêu → chở hàng sang nước nhập siêu → trở thành container rỗng → hãng tàu phải kéo ngược về. Chi phí kéo container rỗng về chính là lý do phí CIC ra đời.
Xem thêm: Phí THC là gì? Tất tần tật về phí THC
Phí CIC khác gì so với các phụ phí vận tải biển khác?
Trong bảng báo giá cước biển, có rất nhiều loại phụ phí dễ gây nhầm lẫn. Dưới đây là điểm phân biệt cơ bản của phí CIC so với một số loại phí thường gặp khác:

Điểm khác biệt quan trọng nhất: phí CIC không phải lúc nào cũng được thu. Hãng tàu chỉ áp dụng phí CIC khi thực sự phát sinh chi phí điều chuyển container rỗng — nghĩa là khi có tình trạng mất cân bằng container đáng kể trên tuyến đó.
Các tuyến vận chuyển thường phát sinh phí CIC
Phí CIC thường xuất hiện nhiều nhất trên các tuyến nhập khẩu từ các quốc gia châu Á xuất siêu (ngoại trừ Nhật Bản), bao gồm:
- Tuyến Trung Quốc – Việt Nam: Đây là tuyến phát sinh phí CIC phổ biến nhất tại Việt Nam do lượng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc về Việt Nam rất lớn, trong khi hàng Việt Nam xuất sang Trung Quốc bằng đường biển tương đối thấp. Container rỗng tồn đọng nhiều ở phía Việt Nam buộc hãng tàu phải kéo về.
- Tuyến Ấn Độ, Hàn Quốc, Bangladesh – Việt Nam: Cùng nguyên tắc tương tự, các quốc gia xuất siêu trong khu vực đều có thể phát sinh phí CIC khi nhập hàng vào Việt Nam.
- Tuyến Việt Nam – Mỹ, châu Âu vào mùa cao điểm: Ngược lại, khi hàng xuất từ Việt Nam đi Mỹ hoặc châu Âu tăng mạnh vào cuối năm, các hãng tàu phải điều chuyển container rỗng từ nơi khác về Việt Nam để cấp cho khách hàng, dẫn đến phát sinh phí CIC ở đầu xuất.
Thời điểm phát sinh phí CIC trong năm
Phí CIC không được thu đều đặn quanh năm mà phụ thuộc theo mùa vụ thương mại quốc tế:
- Cuối năm (tháng 10 – tháng 12): Đây là giai đoạn cao điểm nhất. Nhu cầu mua sắm toàn cầu tăng mạnh, hàng hóa xuất nhập khẩu bùng nổ, container khan hiếm — khiến phí CIC thường ở mức cao nhất trong năm.
- Sau Tết Nguyên Đán: Giai đoạn phục hồi sản xuất sau kỳ nghỉ lễ kéo dài của Trung Quốc cũng khiến thị trường container căng thẳng và dễ phát sinh phí CIC.
- Khi cán cân xuất nhập khẩu thay đổi đột ngột: Nếu một quốc gia tăng nhập khẩu đột biến do chính sách hoặc nhu cầu thị trường, tình trạng mất cân bằng container sẽ xuất hiện nhanh chóng.

Lưu ý quan trọng: Không có bảng giá phí CIC cố định chung cho toàn thị trường. Mỗi hãng tàu và từng cảng sẽ công bố mức riêng. Để biết mức phí CIC chính xác cho lô hàng của mình, bạn cần xin bảng Local Charges từ hãng tàu hoặc forwarder (đại lý giao nhận) tại thời điểm booking.
Các yếu tố ảnh hưởng đến mức phí CIC
Mức phí CIC cụ thể mà bạn phải trả phụ thuộc vào các yếu tố chính sau:
- Hãng tàu: Mỗi hãng vận chuyển (Evergreen, Cosco, Maersk, MSC, CMA CGM…) có chính sách thu phí CIC khác nhau và mức phí không đồng nhất.
- Tuyến vận chuyển: Các tuyến có mức độ mất cân bằng container cao hơn sẽ chịu phí CIC cao hơn.
- Thời điểm trong năm: Mùa cao điểm cuối năm thường đẩy phí CIC tăng đáng kể.
- Loại container: Container 40 feet thường có mức phí CIC gấp đôi container 20 feet.
- Điều kiện thị trường toàn cầu: Các sự kiện gây gián đoạn chuỗi cung ứng (dịch bệnh, xung đột địa chính trị, tắc nghẽn cảng lớn…) có thể khiến phí CIC tăng đột biến.
Ai phải trả phí CIC?
Đây là điểm gây tranh cãi và nhầm lẫn nhiều nhất liên quan đến phí CIC. Câu trả lời phụ thuộc vào điều kiện Incoterms được quy định trong hợp đồng thương mại.
Phân chia trách nhiệm theo điều kiện Incoterms
Nguyên tắc chung: bên nào chịu trách nhiệm thuê tàu và trả cước biển, bên đó thường sẽ phải trả phí CIC.
H3: Điều kiện để phí cic được cộng vào trị giá hàng nhập khẩu

Theo quy định pháp luật Việt Nam, việc có cộng phí CIC vào trị giá hải quan để tính thuế nhập khẩu hay không cần đáp ứng các điều kiện cụ thể:
- Phí CIC phải liên quan trực tiếp đến lô hàng nhập khẩu đang khai báo.
- Phải là khoản điều chỉnh phí cộng — tức là chưa được tính trong giá trị thực tế đã thanh toán.
- Phải có chứng từ chứng minh với số liệu khách quan, định lượng rõ ràng.
- Xem xét theo thời điểm đăng ký tờ khai hải quan để áp dụng văn bản quy phạm pháp luật phù hợp tại thời điểm đó.
Căn cứ pháp lý hiện hành: Thông tư 39/2018/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 05/06/2018) — quy định tại Điều 5, Điều 6 về trị giá hải quan và cách xác định trị giá giao dịch làm căn cứ tính thuế nhập khẩu.
Những điều doanh nghiệp cần biết để tối ưu chi phí phí CIC
Mặc dù phí CIC phần lớn do hãng tàu quyết định, doanh nghiệp vẫn có thể chủ động kiểm soát và tối ưu loại chi phí này thông qua một số biện pháp thực tế.
Xem thêm: Phí EBS là gì? Cách tính phụ phí EBS trong vận tải biển.
Thương lượng và lựa chọn hãng tàu phù hợp
- So sánh Local Charges từ nhiều hãng tàu trước khi booking. Mức phí CIC có thể chênh nhau đáng kể giữa các hãng trên cùng một tuyến.
- Hỏi rõ về phí CIC ngay khi xin báo giá cước — đừng chỉ nhìn vào giá cước Ocean Freight. Một số hãng tàu đưa ra giá cước thấp nhưng phụ phí Local Charges (bao gồm phí CIC) rất cao.
- Làm việc với forwarder uy tín có kinh nghiệm đàm phán phụ phí với hãng tàu. Các đơn vị giao nhận lớn thường có khả năng thương lượng phí CIC tốt hơn doanh nghiệp tự đặt booking.
Lập kế hoạch xuất nhập khẩu theo mùa vụ
- Tránh nhập hàng vào cuối năm nếu không cần thiết, vì đây là giai đoạn phí CIC thường cao nhất.
- Theo dõi thị trường container định kỳ: Các website và bản tin logistics quốc tế như Freightos, Xeneta, Drewry cập nhật chỉ số cước và phụ phí container theo tuần, giúp doanh nghiệp dự báo được phí CIC trước khi lên kế hoạch nhập hàng.
- Đàm phán điều kiện Incoterms rõ ràng trong hợp đồng ngoại thương để tránh tranh chấp về việc ai phải chịu phí CIC.
Kiểm soát chứng từ và khai báo hải quan đúng quy định
- Yêu cầu hãng tàu hoặc forwarder cung cấp chứng từ cụ thể chứng minh phí CIC phát sinh (debit note, invoice phụ phí, bảng Local Charges…).
- Khai báo đầy đủ và chính xác trên tờ khai hải quan để tránh rủi ro bị truy thu thuế hoặc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
- Lưu trữ toàn bộ chứng từ liên quan đến phí CIC theo đúng quy định về thời hạn lưu trữ hồ sơ hải quan (tối thiểu 5 năm theo quy định của Luật Hải quan 2014).
Phí CIC — hay Container Imbalance Charge — là một trong những loại phụ phí vận tải biển phức tạp và dễ gây nhầm lẫn nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu. Bản chất của phí CIC là khoản bù đắp chi phí thực tế mà hãng tàu phải bỏ ra để điều chuyển container rỗng về đúng nơi cần thiết — một hệ quả tất yếu của sự mất cân bằng thương mại toàn cầu.
Để chủ động kiểm soát phí CIC, doanh nghiệp cần nắm rõ: điều kiện Incoterms trong hợp đồng, thói quen thu phí của từng hãng tàu, thời điểm cao điểm trong năm, và đặc biệt là quy định pháp lý về cách cộng phí CIC vào trị giá tính thuế theo Thông tư 39/2018/TT-BTC.
Nắm vững phí CIC là phí gì và cơ chế vận hành của nó không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí logistics mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình thông quan hàng hóa.
Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm đơn vị dịch vụ thủ tục hải quan trọn gói vui lòng liên hệ LTC Logistics qua hotline 0822 960 960 để được tư vấn chi tiết.

