Đề xuất Thông tư mới về phân loại hàng hóa: Hướng tới minh bạch và số hóa thủ tục hải quan

Hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ vướng mắc tồn tại

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư mới hướng dẫn phân loại và phân tích hàng hóa xuất nhập khẩu, dự kiến thay thế các quy định hiện hành. Động thái này nhằm giải quyết những bất cập kéo dài trong quá trình áp dụng, đồng thời phù hợp hơn với bối cảnh pháp lý và thực tiễn hoạt động hiện nay.

Trên thực tế, các quy định liên quan đến phân loại hàng hóa hiện vẫn còn phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tra cứu và áp dụng. Bên cạnh đó, một số nội dung chưa theo kịp yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan.

Việc ban hành một thông tư mới mang tính hệ thống được xem là cần thiết để đồng bộ quy định, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu.

Định hướng cải cách: Đơn giản hóa và số hóa quy trình

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo là định hướng chuyển mạnh sang xử lý điện tử, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy. Các quy trình liên quan đến phân tích và phân loại hàng hóa được thiết kế lại theo hướng rõ ràng, thống nhất hơn, từ khâu lấy mẫu đến thời gian trả kết quả.

Việc rút ngắn thời gian xử lý và minh bạch hóa quy trình không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch sản xuất, mà còn hạn chế các phát sinh không cần thiết trong quá trình thông quan.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép người khai hải quan sử dụng kết quả giám định, thử nghiệm từ các tổ chức hợp pháp hoặc dữ liệu sẵn có để phục vụ việc phân loại. Quy định này giúp tăng tính chủ động cho doanh nghiệp, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào quy trình kiểm tra của cơ quan quản lý.

Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về phân loại hàng hóa

Dự thảo cũng đặt trọng tâm vào việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung liên quan đến danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu. Hệ thống này tích hợp các thông tin như mã HS, kết quả phân tích và các quyết định phân loại trước đó, giúp hình thành nguồn dữ liệu thống nhất và dễ tra cứu.

Việc công khai thông tin (trừ các nội dung nhạy cảm) được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, giảm tranh chấp và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xác định mã hàng chính xác hơn.

Làm rõ trách nhiệm, giảm rủi ro cho doanh nghiệp

Một điểm quan trọng khác là việc phân định rõ vai trò giữa các bên. Người khai hải quan có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu kỹ thuật và chịu trách nhiệm về nội dung khai báo. Trong khi đó, cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra và phân tích trong những trường hợp cần thiết.

Ngoài ra, các quy định liên quan đến xử lý sai lệch trong phân loại, cũng như quy trình khiếu nại và giám định lại, được thiết kế rõ ràng hơn nhằm hạn chế tranh chấp và tăng tính minh bạch trong thực thi.

Với các thay đổi theo hướng đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa và minh bạch hóa thông tin, thông tư mới được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

Dự kiến, văn bản này sẽ được ban hành trong tháng 6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hải quan tại Việt Nam.