AI đang thay đổi ngành Logistics Việt Nam như thế nào?
Sự tăng trưởng mạnh của xuất nhập khẩu và thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang tạo ra bước chuyển lớn cho ngành Logistics Việt Nam. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào vận chuyển hàng hóa, thì hiện nay áp lực đã mở rộng sang bài toán tối ưu vận hành, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao khả năng quản trị dữ liệu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số hải quan và mô hình “Cửa khẩu thông minh” đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp logistics nâng cao năng lực cạnh tranh.
Logistics không còn chỉ là vận chuyển hàng hóa
Theo đánh giá từ nhiều doanh nghiệp trong ngành, logistics hiện nay đã vượt khỏi vai trò vận tải truyền thống để trở thành lĩnh vực gắn liền với công nghệ, dữ liệu và quản trị chuỗi cung ứng.
Sự phát triển nhanh của AI, tự động hóa và số hóa thủ tục hải quan đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách vận hành nếu không muốn bị tụt lại phía sau. Đặc biệt, khi xuất nhập khẩu và TMĐT xuyên biên giới tăng tốc, yêu cầu về tốc độ xử lý đơn hàng, năng lực thông quan và khả năng kết nối dữ liệu ngày càng trở nên khắt khe hơn.
Trong xu hướng đó, mô hình “Cửa khẩu thông minh” được xem là giải pháp có thể tạo ra bước chuyển lớn cho logistics Việt Nam.
“Cửa khẩu thông minh” giúp tối ưu thời gian và chi phí
Ông Hoàng Đình Kiên, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tiếp vận Hòa Phát cho biết, doanh nghiệp đang cảm nhận rõ những thay đổi tích cực trong công tác quản lý hải quan và xử lý thủ tục xuất nhập khẩu thời gian gần đây.
Theo ông Kiên, đối với doanh nghiệp logistics, tốc độ xử lý ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành. Chỉ cần rút ngắn được quy trình hoặc kết nối dữ liệu thông suốt hơn, doanh nghiệp đã có thể giảm đáng kể chi phí vận hành.
Việc phát triển “Cửa khẩu thông minh” giúp tăng khả năng kết nối dữ liệu, minh bạch quy trình và đẩy nhanh tốc độ xử lý hàng hóa. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp logistics mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, việc chậm thông quan chỉ một khâu nhỏ cũng có thể làm phát sinh thêm chi phí lưu kho, lưu bãi và ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ giao hàng.
AI đang thay đổi cách doanh nghiệp logistics vận hành
Song song với quá trình số hóa hải quan, AI cũng đang tham gia ngày càng sâu vào hoạt động logistics.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng AI trong các hoạt động như:
- Phân tích dữ liệu vận hành
- Tối ưu tuyến vận chuyển
- Quản lý kho bãi
- Xử lý đơn hàng
- Dự báo nhu cầu hàng hóa
- Chăm sóc khách hàng
Ông Trương Duy Thanh, Giám đốc điều hành AVI Logistics Corporation cho biết, AI giúp nhiều bộ phận được tinh gọn đáng kể. Nếu trước đây một phòng ban cần từ 5–10 nhân sự, hiện nay chỉ cần khoảng 2–3 người vẫn có thể duy trì hiệu quả công việc nhờ ứng dụng công nghệ và tự động hóa.
Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, AI hiện vẫn chủ yếu đóng vai trò công cụ hỗ trợ, chưa thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm thực tế và khả năng xử lý tình huống của nhân sự logistics.
Nhu cầu nhân lực logistics đang thay đổi mạnh
Không chỉ thay đổi về công nghệ, ngành logistics cũng đang chứng kiến sự dịch chuyển lớn về nhu cầu nhân lực.
Sự tăng trưởng của xuất nhập khẩu và TMĐT xuyên biên giới khiến nhiều doanh nghiệp liên tục tuyển dụng ở các vị trí như:
- Giao nhận vận tải
- Quản trị chuỗi cung ứng
- Kho bãi
- Điều phối vận hành
- Vận hành TMĐT xuyên biên giới
Tuy nhiên, theo đánh giá từ doanh nghiệp, nguồn nhân lực hiện nay vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển của thị trường. Nhiều đơn vị phải đào tạo lại nhân sự mới do còn khoảng cách giữa kiến thức học thuật và yêu cầu vận hành thực tế.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho rằng bài toán quan trọng hiện nay là tăng kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Kỹ năng AI đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, kỹ năng sử dụng AI đang trở thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt đối với người lao động ngành logistics.
Theo nhiều doanh nghiệp, xu hướng tuyển dụng hiện nay đang ưu tiên nhóm nhân sự:
- Biết sử dụng công nghệ
- Có khả năng khai thác dữ liệu
- Hiểu quy trình số hóa
- Biết kiểm soát và ứng dụng AI trong vận hành
Dù AI hỗ trợ tối ưu hiệu quả công việc, doanh nghiệp vẫn đánh giá cao những nhân sự có nền tảng chuyên môn vững, hiểu thực tế vận hành và có khả năng xử lý tình huống linh hoạt.
Chuyển đổi số sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của logistics Việt
Trong thời gian tới, khi xuất nhập khẩu và TMĐT xuyên biên giới tiếp tục tăng trưởng, áp lực về tốc độ xử lý hàng hóa, năng lực thông quan và chất lượng nhân lực sẽ ngày càng lớn hơn.
Khi đó, chuyển đổi số hải quan, phát triển “Cửa khẩu thông minh” và đào tạo nguồn nhân lực thích ứng với AI sẽ trở thành những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics Việt Nam cũng như hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế.
Việc chủ động ứng dụng công nghệ không còn là xu hướng mang tính lựa chọn, mà đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp logistics trong giai đoạn mới.
