Biến động Trung Đông khiến ngành điều Việt Nam điều chỉnh mục tiêu xuất khẩu

Xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đang tác động mạnh đến thương mại toàn cầu, trong đó có ngành điều Việt Nam. Thị trường này vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu xuất khẩu nay gần như gián đoạn, khiến triển vọng tăng trưởng năm 2026 phải điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn.

Xuất khẩu tăng ngắn hạn nhưng giảm so với cùng kỳ

Theo Cục Hải quan, tháng 5/2026, Việt Nam xuất khẩu 74.107 tấn hạt điều, đạt 528,54 triệu USD, tăng 7,7% về lượng và 8,2% về giá trị so với tháng trước.

Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 2025:

• Giảm 8,6% về lượng
• Giảm 4% về kim ngạch

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026:

• Xuất khẩu đạt 268.408 tấn
• Kim ngạch đạt 1,87 tỷ USD
• Giảm 3% về lượng và 0,3% về giá trị so với cùng kỳ

Trung Đông – thị trường gián đoạn nghiêm trọng

Trung Đông từng chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu điều Việt Nam, đứng thứ 3 toàn ngành.

Tuy nhiên:

• Từ giữa tháng 3/2026: đơn hàng bắt đầu giảm mạnh
• Tháng 4: gần như không có đơn mới
• Tháng 5: giao thương gần như “đóng băng”

Điều này tạo ra khoảng trống lớn trong cơ cấu thị trường xuất khẩu.

Điều chỉnh mục tiêu xuất khẩu năm 2026

Trước biến động địa chính trị và rủi ro thương mại toàn cầu, ngành điều Việt Nam đã điều chỉnh mục tiêu xuất khẩu năm 2026 xuống còn khoảng 5 tỷ USD, thấp hơn mức hơn 5,4 tỷ USD của năm 2025.

Việc điều chỉnh này mang tính thận trọng, không phản ánh suy giảm năng lực doanh nghiệp mà là phản ứng với biến động thị trường quốc tế.

Dù sản lượng giảm, giá xuất khẩu vẫn tăng ổn định:

• Tháng 5/2026: 7.132 USD/tấn (+5% so với cùng kỳ)
• 5 tháng đầu năm: 6.994 USD/tấn (+2,7% so với cùng kỳ 2025)

Về thị trường:

• Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất
• Đức, Canada, Úc, Thái Lan, Tây Ban Nha tăng trưởng tích cực
  → góp phần bù đắp phần sụt giảm từ Trung Đông

Thách thức dài hạn của ngành điều

Dù giá đang hỗ trợ kim ngạch, ngành điều Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức:

• Khoảng 90% nguyên liệu điều phải nhập khẩu
• Phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài
• Dễ bị ảnh hưởng khi thị trường quốc tế biến động

Để tăng sức chống chịu, ngành điều cần:

• Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
• Tối ưu chi phí logistics
• Chủ động nguồn nguyên liệu
• Tăng hợp tác nhập khẩu từ châu Phi
• Tái canh và phát triển vùng nguyên liệu trong nước

Đây sẽ là nền tảng giúp ngành điều Việt Nam ổn định nguồn cung, giảm phụ thuộc và duy trì vị thế xuất khẩu trong dài hạn.